MYMC အေနနဲ႔ ၿမန္မာလူငယ္ေတြအတြက္ Entertainment တစ္ခုတည္းမဟုတ္ပဲ၊ အၿခားအဖက္ဖက္ကပါ အက်ိဳးရွိမယ္လို႔ ယံုၾကည္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြကို စဥ္ဆက္မၿပတ္ တင္ဆက္ေပးႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစားေနပါတယ္။ အခုလည္း ၀၂-၀၇-၂၀၁၀ BBC ညပိုင္းအစီအစဥ္မွာ ထုတ္လႊင့္သြားခဲ့တဲ့ ၿမန္မာဂီတေရစီေၾကာင္း အႏွစ္၂၀ ေက်ာ္အတြင္းေၿပာင္းလဲလာပံုကို အဆိုေတာ္ၾကီး အန္တီေဒၚမာမာေအး နဲ႔ ၿမန္မာ Hip Hop Pioneer လူငယ္အဆိုေတာ္ ကိုအနဂၢတို႔နဲ႔ ေဆြးေႏြးတင္ဆက္သြားခဲ့တာေလးကို သေဘာက်ႏွစ္သက္မိၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ နားေထာင္သင့္တဲ့ အစီအစဥ္ေကာင္းတစ္ခုၿဖစ္လို႔ MYMC မွာ ၿပန္လည္ေ၀မွ် တင္ဆက္ေပးလိုက္ပါတယ္။ အခုဒီအစီအစဥ္ကို MYMC မွာၿပန္လည္ေဖာ္ၿပခြင့္ေပးတဲ့ ဦးၿမင့္ေဆြနဲ႔ တကြ BBC တစ္ဖြဲ႔သားလံုးကိုလည္း MYMC မွ အထူးေက်းဇူးတင္ရွိပါတယ္။
---
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ေသာတရွင္မ်ားခင္ဗ်ာ။ ဒီတစ္ပတ္ ျမန္မာ့အေရး ကမာၻ႔အေရး အစီအစဥ္မွာေတာ့ ျမန္မာ့ဂီတေရစီးေၾကာင္းဟာ အႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္အတြင္း ဘယ္ကိုဘယ္လိုဦးတည္ေနပါသလဲ၊ အေကာင္းဘက္ကိုပဲ တိုးတက္ေျပာင္းလဲေနသလား၊ ဒါမွမဟုတ္ က်ဆင္းတဲ့ဘက္ကိုပဲ ဦးတည္ေနသလားဆိုတဲ့အေၾကာင္း ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾကမွာပါ။ ကြ်န္ေတာ္နဲ႔အတူ စတူဒီယိုထဲမွာေတာ့ အဆိုေတာ္ၾကီးေဒၚမာမာေအးက အခု ဒီ အေမရိကကေနတဆင့္ ဒီႏိုင္ငံကိုေရာက္ေနတုန္း ဖိတ္ၾကားထားပါတယ္။ ျပည္တြင္းက အဆိုေတာ္ေတြထဲမွာဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ Hip Hop ကို ျမန္မာႏိုင္ငံကို ပထမဦးဆံုး စတင္မိတ္ဆက္ေပးခဲ့သူလို႔ေျပာႏုိင္တဲ့ အနဂၢတုိ႔ကိုလည္း ကြ်န္ေတာ္ဖိတ္ထားပါတယ္။ အႏွစ္၂၀အတြင္းမွာ ဂီတေလာကအေနနဲ႕ၾကည့္ရင္ အေျပာင္းအလဲေတြအမ်ားၾကီးေပါ႔။ ဂီတပညာရွင္ၾကီးေတြလည္းပဲ တခ်ိဳ႕လည္း တိမ္းပါးကုန္ၾကျပီ။ ဟုတ္လား...
မာမာေအး - ဟုတ္တယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အဲဒီေတာ့ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြကလည္း သူတို႔ေခတ္နဲ႔သူတို႔ ေကာင္းမယ္ထင္တာေလးေတြနဲ႔ လႈပ္ရွားရုန္းကန္ေနၾကတာေပါ႔။ အဲေတာ႔ ဂီတရဲ႕အေျခအေနက ဟို... အနဂၢအေနနဲ႔ ဘယ္လိုေနလဲ။ တိုးတက္မႈေတြရွိလား၊ ဒါမွမဟုတ္ လြတ္လပ္စြာဖန္တီးခြင့္ေတြရွိလား။ နည္းနည္းေဆြးေႏြးေပးပါလား။
အနဂၢ - ဖန္တီးမႈသေဘာအရ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ လူငယ္ေတြကို အခုျမင္ရတဲ့ဟာကေတာ့ ဖန္တီးမူအားကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဖန္တီးမႈအားေကာင္းေပမယ့္လည္း ဖန္တီးမႈကိုအေထာက္အကူျပဳမယ့္ ထုတ္လုပ္မႈအားကေတာ့ တစ္ရွိန္ထိုး ထုိးက်ဆင္းေနတာေတာ႔အမွန္ပါ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အဲဒီေတာ႔ ထုတ္လုပ္မႈကဘာလို႔ ထိုးက်ေနတာလဲ။
အနဂၢ - ေစ်းကြက္ကေတာ႔ ပထမဦးဆံုးတစ္ခ်က္ ထိုးက်တာကေတာ့ အဆိုေတာ္ေတြေရာ တျခား ဒီလိုမ်ဳိးေပါ႔ေနာ္။ ဒီ Tape, CD, VCD, DVD ထုတ္တဲ့သူေတြ အကုန္လံုးခံေနရတာပါ။ ဒီသီခ်င္းပိုင္းေရာ၊ ရုပ္ရွင္ပိုင္းေရာ အကုန္လံုး ခံေနရတာ ဘာလဲဆိုေတာ့ ခုိးကူးဒဏ္ကို ခံေနရတာပါ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - မမေအးက ၀င္ျပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးေပးပါဦး။
မာမာေအး - ေအးကြယ္... အဲဒီ ခိုးတဲ႔ကိစၥေတြကေတာ့ အခုမင္းတို႔အခ်ိန္က်မွ ျဖစ္တာမဟုတ္ပါဘူး။ အန္တီမာမာေအးတို႔ ေခတ္တုန္းကလည္း ခိုးတာေတြေပၚခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီ့ခိုးတာေတြ ေပၚခဲ့တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ အန္တီေအးက နဂိုကတည္းကေပါ့ေနာ္ ဒီ ဂီတေလာက ေရာင္းတန္းအဖြဲ႕၀င္ျဖစ္တဲ့ ဒီေတးဂီတေလာကကို အဲတုန္းက ဒီအႏုပညာရွင္ေတြမသိဘဲနဲ႕ တစ္ပုဒ္ကို ၁ က်ပ္ကစျပီးေတာ့ ၄၊ ၅ က်ပ္ထိ ေရာင္းစားခဲ့တဲ့ဆိုင္ေလးေတြ ေပၚလာခဲ့တာကေနစျပီးေတာ့ ဒီ ေတးသံေလာကက ေပၚတာကိုးကြယ္။ ဟို ခုိးတာကေနျပီးေတာ့ပဲ ဒီေလာကၾကီးကစလာတယ္လို႕အန္တီကေျပာခ်င္တာ။ ဒါေပမယ့္ အဲလိုမ်ိဳးျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ ကိုယ့္ဂီတေလာကက ဥပေဒေလးတစ္ခုရေအာင္လို႕ဆိုျပီးေတာ့ အန္တီကေတာ့ တစ္ခါတုန္းက ဥပေဒအရေပါ႔ေနာ္ တရားစြဲခဲ႔ဖူးပါတယ္။ အဲ စြဲခဲ႔ေပမယ္႔လို႔ မေအာင္ျမင္ခဲ့ဘူးကြယ့္။ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေတာ့ တို႔ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြကို ေျပာႏုိင္ဆိုႏိုင္တဲ့ ဥပေဒဟာ ရပ္တည္ခြင့္မရခဲ့ဘူးလို႔ေျပာရမွာပါပဲ။ အန္တီလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါ ၃ ႏွစ္ေလာက္ကို လူမုန္းခံျပီးေတာ့ကိုပဲ တရားစြဲခဲ႔ဖူးပါတယ္ကြယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အခုက ေခတ္ေတြကေျပာင္းလာေတာ့ ဂီတအစည္းအရုံးတို႔ဘာတို႔ကလည္း ဒီလိုျပႆနာေတြ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေပးမယ္လို႔ထင္ပါတယ္ ။ အဲဒီလိုအပိုင္းေတြေရာေတြ႔ရလား။
အနဂၢ - ဒီခိုးကူးကို ဘယ္လိုရေအာင္ ထိန္းသိမ္းမလဲဆိုတဲ႔ဟာကိုလည္း ဒီထုတ္လုပ္သူေတြေရာ၊ သီခ်င္းဆိုတဲ့အဆိုေတာ္ေတြေရာ၊ ျပီးေတာ႔ ေတးေရးေတြေရာ အကုန္လံုး ဘက္စံုအကုန္ ၀ိုင္းစဥ္းစားၾကတာပဲ။ စဥ္းစားေတာ့လည္း စဥ္းစားလို႔လည္း ရသြားပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ လုပ္ပုိင္ခြင့္ေတြဘာေတြ အကုန္လံုးကလည္း ဒီလိုမ်ိဳး ကိုယ္ပိုင္လုပ္ခြင့္မွ ရွိမွမရွိတာ။ ဒါက တစ္ေယာက္တည္း လုပ္ခြင့္လည္းမရွိဘူး။ အကုန္လံုး ပူးေပါင္းျပီးလုပ္မွ ျဖစ္မယ္ဆိုေတာ့ ဒီခိုးကူးကိုလည္း အကုန္လံုး ပူးေပါင္းျပီးတိုက္မွပဲရမွာပါ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ေဒၚမာမာေအးတို႕ကလည္း ျပည္ပမွာ ဒီေလာကမွာလည္း ၀င္ထြက္သြားလာေနေတာ့ေလ... ဒီဟာေတြက ဘယ္လိုအၾကံေပးလို႔ရမလဲ။
မာမာေအး - ကြ်န္မကေတာ့ ဟုိ ကိုယ္႔ေလာကသားေတြထက္စာလို႕ရွိရင္ တာ၀န္အရွိဆံုးနဲ႕ ဒီကိစၥကို ေခါင္းခံေပးရမွာက ႏုိင္ငံေတာ္ကပါပဲ။ အဲ႔ဒီလိုမ်ိဳး ႏုိင္ငံေတာ္ကေနျပီးေတာ့မွ ဥပေဒေတြျပဌာန္းျပီးေတာ့ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တာေတြကို တိတိက်က် ဘယ္လိုျဖစ္ရင္ဘာျဖစ္မယ္၊ ဘယ္လိုျဖစ္ရင္ ဘယ္လိုအေရးယူမယ္ဆိုတာေတြကို... အခုက Video ေတြ VCD ေတြမွာလည္း ေၾကျငာခ်က္ေတြေတာ့ထည့္တာပဲ။ တစ္ခါမွမွ မေအာင္ျမင္ခဲ့တာေလ။ စာတန္းေလးေရးရုံပဲနဲ႔ေတာ႔မရဘူး။ တကယ္ကိုပဲ ဥပေဒအရ ျပဌာန္းေပးျပီးေတာ့ အေရးယူေပးမွသာလွ်င္ ဒီကိစၥဟာ ေအာင္ျမင္လိမ့္မယ္လို႔ ကြ်န္မယံုၾကည္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ကြ်န္မတုန္းကလည္း ဒီလိုပဲ တရားစြဲခဲ႔တာေပါ့ေနာ္။ တရားစြဲခဲ႔ေတာ႔ ဘယ္လိုျဖစ္လဲဆိုရင္ တရားစြဲလို႔ ကိုယ္က လက္ထိလက္ေရာက္ ဒီခိုးတဲ႔အေခြကို ေတြ႔လို႔ရွိလို႔ရွိရင္ တရားရံုးမွာသြားျပီးေတာ႔ အမႈရင္ဆိုင္ရပါတယ္။ ရင္ဆိုင္တဲ႔အခါက်လို႔ရွိရင္ ကိုယ္ႏိုင္လို႔ရွိရင္ ဟုိဘက္က ေလ်ာ္ေၾကးေပးတာကလြဲျပီးေတာ႔ ဘာမွ တျခားမျဖစ္ခဲ႔ပါဘူး။ ဒါလည္းပဲ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ပဲလိုက္ရတာ။ ဟို... ဥပေဒအရက်တဲ႔အခါက်ေတာ႔ ဆုိရွယ္လစ္ေခတ္ၾကီးမွာေတာင္မွ (ရယ္လ်က္) မာမာေအးရဲ႕ လုပ္အားပါေသာ္လည္းတဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ႔ ဥပေဒမရွိတဲ႔အတြက္ဆိုျပီး တရားေသလႊတ္လိုက္ပါတယ္ဆိုေတာ႔ ကြ်န္မ ဘာမွလုပ္လို႔မရလုိက္ဘူး။ ၃ႏွစ္ၾကီးမ်ားေတာင္မွ အခ်ိန္ေတြကုန္တယ္၊ လူမုန္းခံရတယ္။ အို.. ျပႆနာေတြအမ်ိဳးစံု သက္ေသသက္ကာရေတြနဲ႔ စုျပီးတင္ျပတာေတာင္မွပဲ အဲလိုျဖစ္သြားပါတယ္။ အဲေတာ႔ အခုလည္း ဒါေၾကာင့္ကြ်န္မက ႏိုင္ငံေတာ္ကေနျပီး ျပဌာန္းေပးမွ ဒီကိစၥက ျငိမ္းမယ္႔ကိစၥလို႔ အမွန္တကယ္ေျပာတာပါ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဟုတ္ကဲ႔။ ခိုးကူးေခြကိစၥေတြျပီးေတာ႔ ခုန Creativity ေပါ႔။ လူငယ္ေတြ ဘယ္ေလာက္တီထြင္တဲ႔စြမ္းအားရွိလဲ၊ လြတ္လပ္လဲေပါ႔။ ဘာလို႔ဆိုေတာ႔ ၾကားေနတာက ဒီဟာ.. Censor တို႔ဘာတို႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတြဘာေတြကလည္း ယူရတယ္မဟုတ္လား။
မာမာေအး - ဟုတ္ပါတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အဲေတာ့ အနဂၢတို႔အေနနဲ႔ ဟို ကိုယ္တီထြင္ၾကံဆသေလာက္ရလား။ ေနာက္ျပီးေတာ့ ဒီယဥ္ေက်းမႈ တံတိုင္းၾကီးေတြကလည္းရွိေတာ့ ဟုတ္လား ဒါဆိုရင္ေတာ့ သရုပ္ပ်က္တယ္ မပ်က္ဘူး အဲ့လိုလည္း အမ်ိဳးမ်ဳိး အျငင္းပြားၾကတယ္ေလ ။ အဲ့ဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေကာ နည္းနည္း အနဂၢေဆြးေႏြးေပးပါဦး။
အနဂၢ - ကြ်န္ေတာ့္အေနနဲ႔ကေတာ့ အဲ့လုိမ်ိဳး ဟို စကားတစ္ခုကို ဥပမာေပးျပီး အေျခခံရမယ္ဆိုရင္ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ ေန႔တိုင္းျဖစ္စဥ္ကေန အကုန္လံုးျဖစ္ျပီးေတာ့မွ ေနာက္ထပ္တည္လာတဲ့ဥစၥာကို ယဥ္ေက်းမႈလို႕ အကုန္သတ္မွတ္ၾကရတာကိုး။ ဒီေန႕ ျဖစ္စဥ္ျဖစ္စဥ္ေတြ အားလံုးေပါင္းျပီးေတာ့မွ အေကာင္းေတြေကာ၊ အဆိုးေတြေကာ အကုန္ယူျပီးေတာ့ ယဥ္ေက်းမႈတစ္ခုဆိုတာျဖစ္ထြန္းတဲ႔ဟာကိုး။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဂီတကလည္း ယဥ္ေက်းမႈထဲက... ျဖစ္စဥ္ထဲကတစ္ခုပါပဲ။ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုဆိုေတာ့ ဒီေန႕ျဖစ္တဲ့ဟာကို ယဥ္ေက်းမႈနဲ႕မကိုက္ညီဘူးလို႔ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေျပာလို႔ေတာ့မရပါဘူး။ ဘာလို႕လည္းဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔လည္း ဗမာျပည္မွာေနတဲ့ ဗမာလူမ်ိဳးေတြ ဗမာအမ်ိဳးသားေတြပဲ ျဖစ္ၾကတယ္ေပါ့။ အဲဒါေၾကာင့္ ဆိုတဲ့သီခ်င္းေတြကလည္း ျမန္မာသီခ်င္းေတြပဲ ဆိုၾကတယ္။ ျပီးေတာ့ ျပန္ေဖ်ာ္ေျဖတဲ့ဟာေတြကလည္း ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြပဲ ျပန္ေဖ်ာ္ေျဖတယ္။ ဒါမ်ိဳးေတြ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဟို.. ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔မကိုက္ညီဘူးဘာဘူး ဆိုတာကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႕လည္း တခါတခါက်ရင္ .. ကြ်န္ေတာ္တို႔ စစေပၚလာခ်င္း အခ်ိန္တုန္းကလည္း ၾကားရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုခ်ိန္ကေတာ့ ကေလးေတြအကုန္လံုးက တျပည္လံုးလည္း တစ္ႏိုင္ငံလံုးလည္း Rap ေတြ Hip Hop ေတြ ဒါေတြအကုန္လံုးပဲ ျဖစ္သြားေတာ့ ဒီအသံေလးေတြေတာ့ နည္းနည္းျငိမ္သြားတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္လည္း တခ်ိဳ႕ဥစၥာေတြက်ေတာ့ေပါ႔ေနာ္ တစ္ဖက္ပိတ္အေတြးနဲ႕ေတြးမယ္ဆိုရင္ေတာ႔ ဘယ္ဥစၥာမွ ေအာင္ျမင္မွာမဟုတ္ပါဘူး ။ တစ္ေယာက္တည္းပဲၾကိတ္ျပီးေတာ့ တစ္ဖတ္ပိတ္အေတြးေတြနဲ႔ပဲ ေတြးေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါေတြအကုန္လံုးက လြတ္ေျမာက္ႏိုင္မယ္မထင္ဘူး။ ျပီးေတာ့ဒီ Creativity ဆိုတဲ့ဟာကလည္း တစ္ဘက္ပိတ္အေတြးနဲ႕ေတြးမယ္ဆိုရင္ Creativity ဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္ကို တပ္စရာကိုမလိုေတာ့ဘူး။ အဲ့ဒါေၾကာင့္မို႔.. ကြ်န္ေတာ္တို႔က Creativity ကို ျမင္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ အခုေလာေလာလတ္လတ္ကေတာ့ ကေလးေတြအကုန္လံုးကေတာ့ အရမ္းကို အားကိုးအားထားစရာပံုစံေတြေတာ့ ျမင္ေနရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရွ႕ေလွ်ာက္မွာ သူတို႔ဒီလမ္းေၾကာင္းေပၚကို ေရာက္မေရာက္ဆိုတာကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေစာင့္ၾကည့္ရမွာေပါ႔။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဟုတ္ကဲ႔။ ယဥ္ေက်းမႈက႑ကေတာ့ အင္မတန္က်ယ္တာေပါ႔ေနာ္။ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းကလည္းေျပာင္းလာတာ ကြၽန္ေတာ္တို႕က ႏွစ္ ၂၀ အတြင္း ေဘာင္သတ္ထားတာဆိုေတာ့ ခုနက အနဂၢေျပာခဲ့တဲ့ကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႕ မမေအးရဲ႕အျမင္ေျပာပါဦး။
မာမာေအး - ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာကေတာ့ က်ယ္ျပန္႔လြန္းပါတယ္။ ကိုယ္႔ယဥ္က်းမႈဆိုတာကေတာ့ ကိုယ္႔ယဥ္ေက်းမႈကေတာ႔ ရွိကိုရွိတာကိုး။ ျမန္မာ႔ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ဟာေတြကို မဆန္႔က်င္ေအာင္လုပ္ဖို႔ကိုေတာ့ျဖင့္ ကေလးေတြက စဥ္းစားရမွာေပါ႔။ ေခတ္ၾကီးတိုးတက္တာကိုခ်ည္းပဲၾကည့္ျပီးေတာ႔ ကိုယ့္ယဥ္ေက်းမႈကို ဖ်က္ဆီးတာမ်ိဳး မျဖစ္လာေအာင္လို႔ေတာ့ ၾကိဳးစားသင့္ပါတယ္။ ဒါကိုပဲ အန္တီတို႔ကေျပာခ်င္တာပါ။ ကိုယ့္ယဥ္ေက်းမႈေလးကိုလည္း သူ႕ဘာသူရွိတဲ႕အတိုင္းကိုလည္းပဲ သူ႔ဟာသူမပ်က္သြားရေအာင္လို႔ပဲ ထားခဲ့ၾကပါ။ ဒီေရွ႕သြားလာမယ္႔ ယဥ္ေက်းမႈေတြက်လို႕ရွိရင္လည္း ျဖစ္ႏုိင္သမွ်ေတာ႔ကိုယ့္လူမ်ိဳးရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈကို မထိခိုက္ေအာင္လို႔ ျဖစ္ႏိုင္သမွ်၊ တတ္ႏိုင္သမွ် ေစာင့္ေရွာက္ေပးၾကပါလို႕ ဒါပဲ ေျပာဖို႕ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိုးတက္လာတာကို မတိုးတက္ပါနဲ႔လုိ႔လည္း ေျပာလို႔မရဘူး။ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းကိုလည္း တားလို႔မရႏိုင္ဘူး။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဒီ ႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္မွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ျပန္ျပီးေတာ့ သံုးသပ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီအရုိးအသားလို႔ေခၚတဲ့သီခ်င္းၾကီးကေတာ့ ေရွးတုန္းကလည္းကေတာက္ေလွ်ာက္ သမားစဥ္ထိန္းလာတာေပါ႔ေနာ္။ ဒါေတြကေတာ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြက အတိအက်ရွိျပီးသား။ ေနာ္.. အဲ႔ဒါေတြကို ဒီ Music နဲ႕ beat ေတြဘာေတြ ျပင္တာကိုလည္း စမ္းသပ္ခဲ့ၾကျပီ။ ေနာက္ အခုဒီ ေရာသမေမႊတို႔ဘာတို႔ ေခတ္ေတြလည္း ျဖစ္လာၾကျပီေပါ႔။ ဒါေပမယ္႔လို႔ ဒီျမန္မာရုိးရာဂီတနဲ႕ ေခတ္ေပၚဂီတႏွစ္ပိုင္းမွာ ျမန္မာ့ရုိးရာဂီတကို လူငယ္ေတြက ဘယ္ေလာက္စြဲစြဲျမဲျမဲ လုပ္ၾကေသးလဲ။ စိတ္၀င္စားမႈရွိေသးလား။
အနဂၢ - အဲ့ဥစၥာကေတာ့ ကြ်န္ေတာ့္အျမင္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကေတာ့ လက္လွမ္းမမွီတာကေတာ့ အမွန္ပါ။ ဒါ အမွန္ဆံုးဝင္ခံရရင္ေတာ႔။ ဒါေပမယ္႔ လက္လွမ္းမွီတဲ႔အခ်ိန္မွာ ၾကားသင့္သေလာက္ သိသင့္သေလာက္ တခါတေလက်ရင္ ေရဒီယိုကေန ျပန္ဖြင့္ျပတဲ႔ဟာေတြဘာေတြဆိုရင္လည္း ကိုယ္ကလိုက္ျပီးေတာ႔ သေဘာက်တာေတာ႔အမွန္ပဲ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ႔ ဒါ.. ေၾသာ္.. ကိုယ္႔ႏိုင္ငံမွာ ကိုယ္႔ႏိုင္ငံဂီတရွိတယ္။ ကိုယ္႔ႏိုင္ငံရဲ႕ ဂုဏ္အရည္အေသြးက တစ္ခုရွိတယ္ဆိုတာ ဒါေတာ႔သိရတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ေနာက္တစ္ခုက ယဥ္ေက်းမႈ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုေပါင္းတယ္ဆိုတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အဲ႔လို တစ္ခုကိုအသစ္ထပ္လုပ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ဆိုတာ.. အဲ႔ဥစၥာကိုေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔က မေကာင္းမျမင္ဘူး။ ဘာလို႔ဆိုေတာ႔ အေကာင္းပဲျမင္တယ္.. ဟို.. ကမၻာမွာေတာင္မွ အျဖဴနဲ႔အမည္း အရင္တုန္းကမတည္႔ၾကဘူး။ ဒါေပမယ္႔ အျဖဴနဲ႔အမည္း တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္တဲ႔ အခ်ိန္မွာဆိုရင္လည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ပဲ ျမင္ၾကရတယ္ဆိုရင္လည္း.. ဒါမ်ိဳးကိုေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လက္ခံရမွာပဲ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ႔ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ေပါင္းတဲ႔ဥစၥာကိုေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ မေကာင္းမျမင္တာေတာ႔မျဖစ္ဘူး။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - မမေအးကေရာ အဲဒါကိုဘယ္လိုျမင္လဲ။
မာမာေအး - ေၾသာ္.. လူၾကီးျဖစ္ျဖစ္၊ ကေလးျဖစ္ျဖစ္ ေခတ္သစ္ျဖစ္ျဖစ္၊ ေခတ္ေဟာင္းျဖစ္ျဖစ္ အကုန္လံုးကေပါင္းစည္းျပီးသြားရင္ေတာ႔ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။ ဒါ ျငိမ္းခ်မ္းေရးပဲေလ။ ေပါင္းစည္းတယ္ဆိုတာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးပဲ။ ကြ်န္မတို႔ ျငိမ္းခ်မ္းေရးသမားေတြပါ။ ဂီတသမားဆိုတာ အကုန္လံုးက ျငိမ္းခ်မ္းခ်င္ၾကတာခ်ည္းပဲ။ တစ္ခုေပါ႔။ ကိုယ္႔မွာရွိသင့္ရွိထိုက္တာ၊ ထိန္းသိမ္းသင့္ထိန္းသိမ္းထိုက္တာတစ္ပိုင္း။ ဟို.. ထိုးေဖာက္သင့္တဲ႔ ဟို.. ေရွ႕ေက်ာ္လႊားသင့္တဲ႔ ေက်ာ္လႊားရမွာကိုတစ္ပိုင္း။ ႏွစ္ပိုင္းဆိုတာကို ခြဲျပီးျမင္ဖို႔သင့္တယ္။ အဲ.. ေရာျပီးေတာ႔ နဂိုရွိတဲ႔ဟာေတြကို အခုက ဒါေတြျဖစ္လာလို႔ ဒီဟာေတြနဲ႔ ေရာပစ္ရမယ္္ဆိုတဲ႔ဟာၾကီးက်ေတာ႔လည္း သိပ္ေတာ႔မသင့္ေတာ္ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္ရွင္။ တခ်ိဳ႕သီခ်င္းေတြ ဟိုဟာ.. ေျပာင္းလဲႏိုင္ေပမယ္႔၊ တခ်ိဳ႕သီခ်င္းေတြက်ေတာ႔ မေျပာင္းလဲေကာင္းတဲ႔ဟာေတြက်လို႔ရွိရင္ မေျပာင္းလဲဘဲနဲ႔ သူ႔ဟာသူ အလွၾကည္႔ပဲထားထား ထားခဲ႔ပါလို႔ပဲ ကြ်န္မကေျပာခ်င္တာပါပဲ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - တစ္ဖက္က ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျပန္ၾကည္႔တဲ႔အခါမွာ ဒီ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းဆိုေပမယ္႔လို႔ မဟာဂီတရယ္ ေနာက္ျပီးေတာ႔ ခုန ေခတ္ေဟာင္းရယ္၊ ကာလေပၚရယ္၊ ေနာက္.. ေခတ္သစ္ ေမာ္ဒန္သီခ်င္းေတြေပါ႔ အဲ႔လိုျဖစ္လာျပီ ဒါ။ ႏွစ္၂၀ကိုပိုင္းလိုက္ရင္ေတာ့ အဲေလာက္အေဝးၾကီးေတာ႔ မေရာက္ဘူးေပါ႔။ အဲေတာ့ ဒီလုိျဖစ္လာတဲ႔အခါမွာေနာ္ ႏိုင္ငံေတာ္မူအေနနဲ႔ေရာ၊ သူတို႔ခ်မွတ္ျပီးေတာ႔ ဒါေတြေတာ႔မလုပ္ၾကနဲ႔၊ ဒါေတြေတာ႔လုပ္ၾကဆိုျပီးေတာ႔ ေျပာတာေတြ၊ အႏုပညာရွင္ေတြကို ပညာေပးတာေတြရွိလား။
အနဂၢ - အင္း.. ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာေတာ႔ မရွိပါဘူး။ ကြ်န္ေတာ္႔အေနနဲ႔ဆိုရင္ ပိုမရွိဘူးလို႔ေျပာရမယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္စလုပ္တည္းကိုက ကြ်န္ေတာ္က ဒီဘက္ Hip Hop Music တစ္မ်ိဳးတည္းကိုပဲ အေျခတည္ျပီး ကြ်န္ေတာ္လုပ္တယ္။ ျပီးေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္ တခါတခါက်ရင္ နည္းနည္းေလး အဲ႔လိုမ်ိဳး ဒိုးသံေလး၊ ဆိုင္းသံေလး နည္းနည္းယူတယ္ဆိုရင္လည္း ကြ်န္ေတာ္ ကိုယ္႔ထဲကို ယူသံုးတာပဲလုပ္တယ္။ ျပီးရင္ ဒီတိုင္းပဲ ကြ်န္ေတာ္နာမည္ေတာ႔မတပ္ဘူး။ ဒါေပမယ္႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကို အဲ႔လိုမ်ိဳးပညာေပးျပီးေတာ႔ ဟို.. ဒါမ်ိဳးမလုပ္ရဘူး၊ ဒါမ်ိဳးတားဆီးတာေတြ ဘာေတြကေတာ႔ ဘာမွမရွိဘူး။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ထိန္းသိမ္းတဲ႔အပိုင္းမွာေရာ တိုးတက္တာေတြရွိလား။ ဥပမာဆိုရင္ သူမ်ားႏိုင္ငံမွာဆို National Archives ဆိုတာေတြရွိတာေပါ႔ေနာ္။ ဘယ္ႏွစ္ခုနွစ္က ဘာသံစဥ္ေလးပဲျဖစ္ျဖစ္ ဟုတ္လား ရွာလို႔လြယ္တယ္ေလ Research အပိုင္းက။ အဲ႔လိုထိန္းသိမ္းဘက္ကေရာ တိုးတက္မႈရွိလား တိုင္းျပည္မွာေလ။
အနဂၢ - အကုန္လံုးအေနနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ျခံဳေျပာရရင္ေတာ႔ ကြၽန္ေတာ္႔စကား နည္းနည္းမွားရင္လည္း နည္းနည္းမွားသြားႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ္႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ပတ္သက္တဲ႔ အသိုင္းအဝိုင္းအေနနဲ႔ဆိုရင္ေတာ႔ အကုန္လံုးကေတာ႔စုၾကတယ္။ လက္လွမ္းမီသေလာက္စုၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕ဥစၥာေတြကလည္း ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာမရွိဘူး၊ တခ်ိဳ႕ဥစၥာက်ေတာ႔လည္း တကယ့္ ဒီ ဓါတ္ျပားအေဟာင္းေတြ၊ သိမ္းထားတဲ႔လူေတြဆီမွာပဲရွိတယ္။ ဥပမာေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဦးဘသိန္းစတူရီယိုမွာရွိတဲ႔ဟာဆို ဒါဆိုလို႔ရွိရင္ သြားျပီးေတာ့ ေတာင္းကူးမွပဲရတဲ့ ဟာမ်ိဳးေတြဆိုေတာ့ အဲလိုမ်ိဳးပံုစံမ်ိဳးေတြေတာ႔ ရွိေတာ့ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူငယ္ေတြအျမင္မွာက်ေတာ႔ ဒီ Globalization ျဖစ္လာတဲ႔အေပၚမွာက်ေတာ႔ ကိုယ္႔ရဲ႕ယဥ္ေက်းမႈပံုစံကိုေတာ႔ တစ္မ်ိဳးျမင္လာတာကေတာ႔ ဒါ ကြ်န္ေတာ္ျမင္ေနရတယ္။ တခ်ိဳ႕ဥစၥာက်ေတာ႔လည္း ကိုယ္႔ဂီတကို ကိုယ္က အဲ႔ေလာက္ထိ အေလးမေပးႏိုင္ဘူး၊ အေလးမထားႏိုင္ဘူး။ ျပီးေတာ႔လည္း ဒီဂီတနဲ႔ပတ္သက္ျပီးေတာ႔ အဲ႔လိုမ်ိဳး သီခ်င္းအသစ္ေတြ Creationေတြ၊ ျမန္မာသံစဥ္ေတြ Creation လုပ္မယ္႔ဟာေတြလည္း ေပ်ာက္ေနၾကတယ္။ လူၾကီးေတြမွာေတာ႔ Creation လုပ္ေနၾကဆဲပဲ။ ဒါေပမယ္႔ လူငယ္ေတြမွာက်ေတာ႔ ဒါကို မလုပ္ၾကေသးဘူး။ ဒါကိုေတာ႔ သိပ္ျပီးေတာ႔အားမရဘူး ကြၽန္ေတာ္ကေတာ႔။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဟုတ္။ မမေအးက ေျပာျပေပးပါဦး။ ဒါ လူငယ္နဲ႔လူၾကီးထဲမွာ ေပါင္းစပ္ရင္ အခုထိန္းသိမ္းတဲ႔အပိုင္းနဲ႔ စုေဆာင္းသိုမွီးတာ။ မမေအးလည္း ဒါေတြ Research လုပ္ဖူးတယ္ေလ။
မာမာေအး - ကြၽန္မက နဂိုကေပါ႔ေနာ္ ဒီ ေခတ္က တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေျပာင္းလဲလာလို႔ရွိရင္ လူေတြကလည္း စိတ္ကေျပာင္းလဲၾကတာပါပဲ။ အဲေတာ႔ လူငယ္ဆိုတာကေတာ႔ ေရွ႕က တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ဟို.. ထြန္းကားလာတဲ႔ဟာေတြက တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေဝးေဝးလာမွာကိုး။ ေဝးေဝးလာလို႔ရွိရင္ လက္လွမ္းမမွီရင္ သူ႔အလိုလိုကလည္းပဲ ေပ်ာက္သြားႏိုင္တာပဲ။ ေမ႔သြားႏိုင္တာပဲေလ။ အဲ႔ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ မေမ႔ေအာင္ဆိုျပီးေတာ႔ ကြၽန္မတို႔က်ေတာ႔ ကိုယ္႔ရဲ႕ေရွ႕ကေနျပီးေတာ႔ ထြန္းကားလာတဲ႔သီခ်င္းေတြကို ျပန္ဆိုခဲ႔တာ ကြၽန္မ။ ေနာက္တစ္ေယာက္ ေနာက္တစ္ေယာက္က ဆက္ျပီးေတာ့ ဆိုျပီးေတာ႔ထားခဲ႔မွ သို႔မဟုတ္ ထိန္းသိမ္းသြားေပးမွ သန္႔စင္ေပးခဲ႔မွ ေနာင္လာေနာက္သားမ်ားက ဒီဥစၥာ ဒီမွာရွိပါလား ဒါေတြရွိခဲ႔တယ္ဆိုတာေလးကို သူတို႔ ဟို ဖန္ေပါင္းေခ်ာင္ထဲပဲထည္႔ျပီး သိမ္းထားသိမ္းထားေပါ႔ဗ်ာ။ ကြ်န္ေတာ္ကအဲ႔လို မွတ္တမ္းက်န္ခဲ႔ေအာင္ ဆိုထားခဲ႔တာ။ ဆိုထားခဲ႔ေတာ႔ ကြ်န္မတုိ႔ဒီေနာက္မွာက်ေတာ႔လည္း ျမန္မာသံဂီတပိုင္းက်တဲ႔အခါက်ေတာ႔ ကြၽန္မတို႔ဆိုခဲ႔တာေတြ၊ ကြ်န္မတို႔ကေနျပီး အေရွ႕ကဆိုထားခဲ႔တဲ႔ အစ္မၾကီးေတြ၊ အေဒၚၾကီးေတြရဲ႕သီခ်င္းေတြကို လက္ဆင့္သြားတာ။ အခုလည္းပဲ ဆက္ဆက္ျပီးေတာ႔ ဆိုထားခဲ႔တာ ဒါ ေခတ္ကိုဆြဲျပီးေတာ႔ သီခ်င္းေတြကိုယူသြားတာလို႔ အဲ႔လိုပဲ ကြၽန္မ အဲ႔လိုပဲခံစားရတာေပါ႔ေနာ္။ အခုေခတ္က်ေတာ႔ ေခတ္ေပၚကေလးေတြက်တဲ႔အခါက်ေတာ႔ သူတို႔ကတိုးတက္ဖို႔ကို ေရွ႕ကိုပဲၾကည္႔တာကိုး။ အဲ႔ေတာ႔ ေနာက္ကဟာေလးေတြလည္း ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ သတိမေမ႔နဲ႔။ သူခုနက စုတယ္လို႔ေျပာလို႔ ကြၽန္မဝမ္းသာပါတယ္။ ဟို.. တခ်ိဳ႕သီခ်င္းေတြက်ေတာ႔လည္း ဟို.. မရွိႏိုင္ဘူးေလ။ ဘာလို႔ဆိုေတာ႔ Quality က တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ က်ကုန္တာတို႔၊ အခုေခတ္မွာ မသံုးေတာ႔လို႔မို႔လို႔ ဟို.. ေပ်ာက္ပ်က္သြားတာတို႔၊ ဒီ ဆိုင္ေတြဘာေတြဆိုတာကလည္း သိမ္းစရာဘယ္ရွိမွာလဲ။ သူတို႔သည္ ဂီတသမားမွမဟုတ္တာေလ။ ကြ်န္မတို႔ရဲ႕ဂီတေတြကို ျပည္သူလူထုဆီကို သူတုိ႔က ျဖန္႔ျဖဴးေပးတဲ႔ သူ...
အနဂၢ - အဓိကကေတာ႔ ဆိုင္ေတြ။ ကူးေပးမယ္႔ဆိုင္ေတြမရွိတာပါ။
မာမာေအး - ကူးေပးတဲ႔ ဆိုင္ေတြကလည္း အကုန္လံုးေပ်ာက္ပ်က္သြားတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ေပ်ာက္ပ်က္သြားလဲဆိုတာကလည္း အဲ႔လိုေပါ႔ေနာ္ တျဖည္းျဖည္း စီးပြားေရးမွာ ႏြယ္ယွက္ႏြယ္ယွက္လာၾကရင္းနဲ႔ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ပဲအသံသြင္းမယ္၊ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ပဲထုတ္လုပ္မယ္၊ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ပဲေရာင္းစားမယ္ ဆိုတဲ႔ပံုစံမ်ိဳးေတြ ျဖစ္လာတဲ႔အတြက္ေၾကာင့္ ဒီေလာကၾကီးက ပ်က္သြားတာ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ကိုင္း။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေျပာတာေတြက ေတာ္ေတာ္က်ယ္ျပန္႔သြားျပီ။ ခုနတုန္းက တီထြင္ဆန္းသစ္မႈဘက္ကိုပဲ ျပန္လွည္႔မယ္ဆိုရင္ ဟို.. မမေအးက ျပန္ဆိုဆိုတာက ဒီ.. ေကာင္းတဲ႔အပိုင္းက ေျပာသြားတာေပါ႔။ တခ်ိဳ႕ကလည္း တီထြင္မႈေတြမရွိဘဲနဲ႔ ခု ေခတ္ေပၚေတးေတြကလည္း သံစဥ္ေတြျပန္ကူးတာတို႔၊ ျပန္ဆိုတာတို႔ခ်ည္းပဲမ်ားေနတယ္တဲ႔။ အဲ႔ဒီဟာေရာဟုတ္လား။ ဘာေၾကာင့္မို႔လဲ။ ေစ်းကြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔လား။ တီထြင္ၾကံဆမႈေတြ အားနည္းသြားတာလား အနဂၢေရ။
အနဂၢ - အင္း.. ပထမဦးဆံုးအခ်က္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ထုတ္လုပ္သူေတြက ဒီသီခ်င္းေတြက လူသိထားျပီးသားဆိုျပီး ျပန္ဆိုခိုင္းတယ္။ ဒါ ပထမဦးဆံုးအခ်က္ ထုတ္လုပ္သူေတြ။ ဒုတိယတစ္ခ်က္က ထုတ္လုပ္သူေတြ ဆိုခိုင္းတဲ႔အတိုင္းကို အဆိုေတာ္ေတြက ျပန္ဆိုတယ္။ အဲ႔ႏွစ္ခ်က္မွာတင္ပဲ ေတာ္ေတာ္ၾကီးကို လည္ပတ္ေနၾကတယ္။ အဲ႔ဒါကို ကြ်န္ေတာ္တို႔မၾကံဳရဘူးဆိုရင္ အဲ႔ဒါကို ၁၅ႏွစ္ေလာက္ဆက္တိုက္ၾကံဳလာခဲ႔ရတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အဲ႔ေတာ႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ တီထြင္မႈေတြရွိမယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုသီခ်င္းမ်ိဳးေတြ.. တစ္ပုဒ္ေလာက္ ဟဲျပပါလား။ ဒီမွာကေတာ့ တခ်ိဳ႕ဆိုတာေတြကေလ ဟို.. ၾကည္႔လို႔ေတာ႔ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဘာင္းဘီကိုင္ကိုင္ျပီးေတာ႔ ဆိုတာေလးေတြ ဘာေလးေတြက်ေတာ႔ မ်က္စိထဲမွာတစ္မ်ိဳးၾကီးပဲ။ အဲဒါေတြကလည္းဟိုမွာ ဒီလိုပဲအတုခိုးၾကတာပဲထင္တယ္။ ဟုတ္လား။
အနဂၢ - ကိုယ္ ျမန္မာျဖစ္မႈကို ကိုယ္႔ဟာကိုယ္မေဖာ္ထုတ္ရဲတဲ႔လူေတြနဲ႔လည္းဆိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ကိုယ္ ျမန္မာျဖစ္မႈကို ျမန္မာျဖစ္ေၾကာင္း ျပရမယ္႔စိတ္ အဲလိုမ်ိဳး သူတို႔မွာ .. ဟို.. ေနာက္တစ္ခုက Bud သီးမပြင့္တာေပါ႔ေနာ္။ မီးတစ္ခ်က္မလင္းတာ။ အဲ႔လိုမ်ိဳးေတြနဲ႔လည္းဆိုင္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ကေတာ့ ၿမန္မာၿဖစ္ေၾကာင္းကုိ ၿမန္မာလုိပဲ ၿပန္လုပ္ၿပပါ။ အဲလုိမ်ိဳးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔စိတ္ထဲမွာ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ့္ေအာက္မွာလုိက္လာမယ့္ အဲလုိကေလးေတြ ညီငယ္ေတြညီမငယ္ေတြ အဲလိုေတြ ဘယ္လုိပဲၿဖစ္ၿဖစ္ သူတုိ႔ကုိလည္း ကုိယ္ၿမန္မာၿဖစ္ေၾကာင္းကုိပဲ ၿမန္မာပံုစံနဲ႔ ဆုိလုိ႔ရပါတယ္ဆုိတာ ဘယ္ဂီတမဆုိ ၿမန္မာပံုစံနဲ႔ ဆုိလုိ႔ရတယ္ဆုိတာလည္း ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ၿဖစ္ေစခ်င္ေသးတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဘယ္ဟာကုိ ၿမန္မာေတြ သိလုိ႔ရေအာင္ ၿမန္မာမႈၿပဳၿပီး ဆုိၾကလဲေနာ္။
မာမာေအး - (ရယ္လ်က္) ကြၽန္မမွာ အခက္အခဲရွိတယ္ရွင့္။ အဲဒါဘာလဲဆုိေတာ့ အခုေနာက္ကေလးေတြဆုိတဲ့ Rap တုိ႔ Hip Hop တုိ႔ေပါ့ေနာ္။ စာသားကုိ ပီေအာင္မဆုိၾကတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ကြၽန္မဘာလုိက္ဆုိရမွန္းမသိ ၿဖစ္တဲ့ ဒုကၡတစ္ခုကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ၾကီးပါတယ္။ ဗမာသီခ်င္းကုိ ဗမာလုိ ဘာသာၿပန္ၿပီးေတာ့မွ ကြၽန္မနားေထာင္ရမလုိၿဖစ္ေနတယ္။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ကြၽန္မတုိ႔ေခတ္ကေတာ့ စကားလံုးပီသမွ စားေပါင္ပ့ဲမွဆုိတဲ့စကားလံုးကုိ ကြၽန္မတုိ႔ ဂီတေလာကမွာ သိပ္သံုးတာရွင့္။ အခုေခတ္ကေလးေတြက ဘာသံမွကုိ မရွိေတာ့ဘူး။ ဘယ္ group တစ္ခုလည္း မသိေတာ့ဘူး။ ဒါကေတာ့ ဗမာ့ကိစၥဆုိေတာ့ သူတုိ႔ေတြလည္း ကြၽန္မ အၿပစ္မေၿပာပါဘူး။ ဒါကလည္း ေလ့လာတဲ့လူေတြအဖုိ႔မွာသာ သိတာကုိရွင္။ အဲဒီေတာ့ ဗမာစာလံုးကုိ ဗမာတစ္ေယာက္ကေနၿပီးေတာ့ ေတာ္ေတာ္ကုိ နားေထာင္ယူရတယ္ဆုိတဲ့အပုိင္းေတာ့ ေရာက္ေနတာပဲ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဘယ္ဟာေလးေတာ့ၿဖင့္ ၿမန္မာနားနဲ႔နီးေအာင္ လုပ္ထားတယ္ဆုိတာ...
အနဂၢ - ၿမန္မာေတြ အကုန္လံုး Hip Hop ကုိ စၾကားဖူးတဲ့ သီခ်င္းတစ္ပုဒ္ကုိပဲ ကြၽန္ေတာ္ဆုိၿပပါမယ္။ အဲဒီသီခ်င္းက ~~အကုန္လံုးထၾက အကုန္လံုးထက တစ္ခ်ိဳ႕ေတြကမုန္း တစ္ခ်ိဳ႕ေတြကၿပံဳး နားေထာင္ၿပီး မင္းတုိ႔ေ၀ဖန္ေပးၾကဦး~~ အဲဒီသီခ်င္းနဲ႔ ဒီဗမာႏုိင္ငံကုိ Hip Hop ဆုိတာ စသိသြားတာပါ။ အဲဒါေၾကာင့္မုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ အဲဒီသီခ်င္းဆုိၿပတာပဲ ပုိေကာင္းမယ္လုိ႔ပဲထင္ပါတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - မမေအးေရာ ခံစားၾကည့္ပါဦး။
မာမာေအး - ကြၽန္မ သူ႔ဆီမွာ အခုေလာေလာဆယ္ ၾကားလုိက္တာ သူက ဟုိ...ဘယ္လုိေခၚမလဲ ဗမာသီခ်င္းေတြလုိေပါ့ေနာ္ melody ကုိ တက္လုိက္က်လုိက္ ဆင္းလုိက္တက္လုိက္ သိပ္မလုပ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္လုိ႔ ဘာမွာသြားၿပီးေတာ့ ကြၽန္မေတြ႔လဲဆုိေတာ့ ေနာက္ဆံုးအက်ေတြမွာ သူက ကာရန္ကုိ အမိယူထားတယ္။ အဲဒါကုိ သြားေတြ႔တာပါပဲ။ အဲဒါ ကာရန္ေလာကေလးေတာ့ မေပ်ာက္ေသးဘူးဆုိေတာ့ ေတာ္ေသးတာေပါ့ရွင္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - လက္ရွိ ႏွစ္ ၂၀ကာလေလာက္ေလးကုိပဲ ၾကည့္ရင္ ၿမန္မာ့ဂီတမွာ ေရစီးေၾကာင္းၾကီးက တုိးတက္ေနသလား ဒါမွမဟုတ္ က်ဆင္းေနသလား။ အဲဒါေတာ့ သံုးသပ္ၿပေပးပါလား အနဂၢ။
အနဂၢ - တီထြင္မႈပုိင္းအရဆုိရင္ေတာ့ ဘယ္အခ်ိန္မွ မညံ့ခဲ့ပါဘူး။ အကုန္လံုးက သူ႔အခ်ိန္နဲ႔သူ အငုိက္မိသြားလဲ ၿပန္တက္လာၾကတာခ်ည္းပဲ။ အကုန္လံုးက အခ်ိန္ ဆယ္ႏွစ္တာ ဆယ္ႏွစ္တာ ဆယ္ႏွစ္တာကာလအခ်ိန္ ဒါမ်ိဳးပဲ ၿပန္တက္ေနၾကတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ထုတ္လုပ္မႈအပိုင္းမွာကေတာ့ အခု ဒီလုိမ်ိဳး ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဒီဘက္ ၁၀ႏွစ္အတြင္းမွာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ၾကီးကုိ ခံေနရပါတယ္ ခုိးကူးဒဏ္က...
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အႏုပညာသည္ေတြရဲ႕ ဘ၀ေပါ့ေနာ္ သူတုိ႔ရပ္တည္မႈ စား၀တ္ေနေရး အဲေတာ့ ဒါေတြဟာ ဘယ္လုိေၿဖရွင္းမလဲ ဒီကအေတြ႔အၾကံဳနဲ႔ ဘယ္သူ႔မွာ တာ၀န္ရွိလဲ အဲဒါေလးကုိ နိဂံုးခ်ဳပ္သံုးသပ္ေပးပါ။
မာမာေအး - နဂုိတုန္းကေတာ့ ဒါ ဂီတဆုိတာ ၀ါသနာပါလုိ႔ လုပ္လာရင္းနဲ႔ အေဆာက္အအံုၾကီးလုိ ၿဖစ္လာတာပါပဲ။ အဲေတာ့ အခုက်တဲ့အခါက်ေတာ့ တကယ့္ကုိ ေဈးကြက္စီးပြားေရးၾကီးအေနနဲ႔ကုိပဲ လုပ္ကုိင္လာၾကတာကုိ ကြၽန္မတုိ႔ ၿမင္ေနရပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕မိဘေတြဆိုလုိ႔ရွိလုိ႔ရွိရင္ တစ္ၿခားေနရာကေနၿပီးေတာ့ တက္လမ္းယူမယ့္အစား ၿမန္ၿမန္နာမည္ၾကီးၿပီး ၿမန္ၿမန္ေငြၿပန္ၿဖစ္တဲ့ဟာမ်ိဳးကုိ စဥ္းစားမိၿပီးေတာ့ ကြၽန္မတုိ႔လုိင္းထဲကုိ ၀ါသနာပါတဲ့လူေရာ မပါတဲ့လူေရာ လုပ္စားခ်င္တဲ့လူေရာ ၀ါသနာရွင္ေရာ အကုန္လံုးေရာၿပဳန္းၿပီး လုပ္ေနၾကတဲ့အခ်ိန္ ၿဖစ္ေနတယ္။ ၿဖစ္ေနေတာ့ ဘယ္သူက အစစ္လဲ ဘယ္သူက အတုလဲကုိ ကြၽန္မတို႔လည္း မခြဲၿခားႏုိင္ေတာ့ပါဘူး။ အဲဒီေတာ့ ၿဖစ္ႏုိင္လုိ႔ရွိရင္ ဥပေဒေတြက ေသခ်ာေပါ့ေနာ္ ႏုိင္ငံေတာ္ကပဲ တိက်စြာ ခ်မွတ္ေပးမွပဲ ဒီကိစၥၾကီးက ၿပီးမယ္လုိ႔ ကြၽန္မသံုးသပ္ပါတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ေသာတရွင္မ်ားခင္ဗ်ာ အႏွစ္၂၀အတြင္း ၿမန္မာ့ဂီတေရစီးေၾကာင္းမွာ အနိမ့္အၿမင့္ အေၿပာင္းအလဲေတြအမ်ားၾကီး ၿဖတ္သန္းခဲ့ရေပမယ့္လုိ႔ ေခတ္ေပၚေတးေတြ ဘယ္လုိပဲေၿပာင္းေၿပာင္း ရုိးရာကုိေတာ့ မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းဖုိ႔ လူၾကီးေတြေရာ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြမွာပါ တာ၀န္ရွိတယ္လုိ႔ ယူဆမိေၾကာင္း စီစဥ္တင္ဆက္လုိက္ရပါတယ္ခင္ဗ်ာ။
မာမာေအး - ဟုတ္တယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အဲဒီေတာ့ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြကလည္း သူတို႔ေခတ္နဲ႔သူတို႔ ေကာင္းမယ္ထင္တာေလးေတြနဲ႔ လႈပ္ရွားရုန္းကန္ေနၾကတာေပါ႔။ အဲေတာ႔ ဂီတရဲ႕အေျခအေနက ဟို... အနဂၢအေနနဲ႔ ဘယ္လိုေနလဲ။ တိုးတက္မႈေတြရွိလား၊ ဒါမွမဟုတ္ လြတ္လပ္စြာဖန္တီးခြင့္ေတြရွိလား။ နည္းနည္းေဆြးေႏြးေပးပါလား။
အနဂၢ - ဖန္တီးမႈသေဘာအရ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ လူငယ္ေတြကို အခုျမင္ရတဲ့ဟာကေတာ့ ဖန္တီးမူအားကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဖန္တီးမႈအားေကာင္းေပမယ့္လည္း ဖန္တီးမႈကိုအေထာက္အကူျပဳမယ့္ ထုတ္လုပ္မႈအားကေတာ့ တစ္ရွိန္ထိုး ထုိးက်ဆင္းေနတာေတာ႔အမွန္ပါ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အဲဒီေတာ႔ ထုတ္လုပ္မႈကဘာလို႔ ထိုးက်ေနတာလဲ။
အနဂၢ - ေစ်းကြက္ကေတာ႔ ပထမဦးဆံုးတစ္ခ်က္ ထိုးက်တာကေတာ့ အဆိုေတာ္ေတြေရာ တျခား ဒီလိုမ်ဳိးေပါ႔ေနာ္။ ဒီ Tape, CD, VCD, DVD ထုတ္တဲ့သူေတြ အကုန္လံုးခံေနရတာပါ။ ဒီသီခ်င္းပိုင္းေရာ၊ ရုပ္ရွင္ပိုင္းေရာ အကုန္လံုး ခံေနရတာ ဘာလဲဆိုေတာ့ ခုိးကူးဒဏ္ကို ခံေနရတာပါ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - မမေအးက ၀င္ျပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးေပးပါဦး။
မာမာေအး - ေအးကြယ္... အဲဒီ ခိုးတဲ႔ကိစၥေတြကေတာ့ အခုမင္းတို႔အခ်ိန္က်မွ ျဖစ္တာမဟုတ္ပါဘူး။ အန္တီမာမာေအးတို႔ ေခတ္တုန္းကလည္း ခိုးတာေတြေပၚခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီ့ခိုးတာေတြ ေပၚခဲ့တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ အန္တီေအးက နဂိုကတည္းကေပါ့ေနာ္ ဒီ ဂီတေလာက ေရာင္းတန္းအဖြဲ႕၀င္ျဖစ္တဲ့ ဒီေတးဂီတေလာကကို အဲတုန္းက ဒီအႏုပညာရွင္ေတြမသိဘဲနဲ႕ တစ္ပုဒ္ကို ၁ က်ပ္ကစျပီးေတာ့ ၄၊ ၅ က်ပ္ထိ ေရာင္းစားခဲ့တဲ့ဆိုင္ေလးေတြ ေပၚလာခဲ့တာကေနစျပီးေတာ့ ဒီ ေတးသံေလာကက ေပၚတာကိုးကြယ္။ ဟို ခုိးတာကေနျပီးေတာ့ပဲ ဒီေလာကၾကီးကစလာတယ္လို႕အန္တီကေျပာခ်င္တာ။ ဒါေပမယ့္ အဲလိုမ်ိဳးျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ ကိုယ့္ဂီတေလာကက ဥပေဒေလးတစ္ခုရေအာင္လို႕ဆိုျပီးေတာ့ အန္တီကေတာ့ တစ္ခါတုန္းက ဥပေဒအရေပါ႔ေနာ္ တရားစြဲခဲ႔ဖူးပါတယ္။ အဲ စြဲခဲ႔ေပမယ္႔လို႔ မေအာင္ျမင္ခဲ့ဘူးကြယ့္။ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေတာ့ တို႔ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြကို ေျပာႏုိင္ဆိုႏိုင္တဲ့ ဥပေဒဟာ ရပ္တည္ခြင့္မရခဲ့ဘူးလို႔ေျပာရမွာပါပဲ။ အန္တီလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါ ၃ ႏွစ္ေလာက္ကို လူမုန္းခံျပီးေတာ့ကိုပဲ တရားစြဲခဲ႔ဖူးပါတယ္ကြယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အခုက ေခတ္ေတြကေျပာင္းလာေတာ့ ဂီတအစည္းအရုံးတို႔ဘာတို႔ကလည္း ဒီလိုျပႆနာေတြ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေပးမယ္လို႔ထင္ပါတယ္ ။ အဲဒီလိုအပိုင္းေတြေရာေတြ႔ရလား။
အနဂၢ - ဒီခိုးကူးကို ဘယ္လိုရေအာင္ ထိန္းသိမ္းမလဲဆိုတဲ႔ဟာကိုလည္း ဒီထုတ္လုပ္သူေတြေရာ၊ သီခ်င္းဆိုတဲ့အဆိုေတာ္ေတြေရာ၊ ျပီးေတာ႔ ေတးေရးေတြေရာ အကုန္လံုး ဘက္စံုအကုန္ ၀ိုင္းစဥ္းစားၾကတာပဲ။ စဥ္းစားေတာ့လည္း စဥ္းစားလို႔လည္း ရသြားပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ လုပ္ပုိင္ခြင့္ေတြဘာေတြ အကုန္လံုးကလည္း ဒီလိုမ်ိဳး ကိုယ္ပိုင္လုပ္ခြင့္မွ ရွိမွမရွိတာ။ ဒါက တစ္ေယာက္တည္း လုပ္ခြင့္လည္းမရွိဘူး။ အကုန္လံုး ပူးေပါင္းျပီးလုပ္မွ ျဖစ္မယ္ဆိုေတာ့ ဒီခိုးကူးကိုလည္း အကုန္လံုး ပူးေပါင္းျပီးတိုက္မွပဲရမွာပါ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ေဒၚမာမာေအးတို႕ကလည္း ျပည္ပမွာ ဒီေလာကမွာလည္း ၀င္ထြက္သြားလာေနေတာ့ေလ... ဒီဟာေတြက ဘယ္လိုအၾကံေပးလို႔ရမလဲ။
မာမာေအး - ကြ်န္မကေတာ့ ဟုိ ကိုယ္႔ေလာကသားေတြထက္စာလို႕ရွိရင္ တာ၀န္အရွိဆံုးနဲ႕ ဒီကိစၥကို ေခါင္းခံေပးရမွာက ႏုိင္ငံေတာ္ကပါပဲ။ အဲ႔ဒီလိုမ်ိဳး ႏုိင္ငံေတာ္ကေနျပီးေတာ့မွ ဥပေဒေတြျပဌာန္းျပီးေတာ့ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တာေတြကို တိတိက်က် ဘယ္လိုျဖစ္ရင္ဘာျဖစ္မယ္၊ ဘယ္လိုျဖစ္ရင္ ဘယ္လိုအေရးယူမယ္ဆိုတာေတြကို... အခုက Video ေတြ VCD ေတြမွာလည္း ေၾကျငာခ်က္ေတြေတာ့ထည့္တာပဲ။ တစ္ခါမွမွ မေအာင္ျမင္ခဲ့တာေလ။ စာတန္းေလးေရးရုံပဲနဲ႔ေတာ႔မရဘူး။ တကယ္ကိုပဲ ဥပေဒအရ ျပဌာန္းေပးျပီးေတာ့ အေရးယူေပးမွသာလွ်င္ ဒီကိစၥဟာ ေအာင္ျမင္လိမ့္မယ္လို႔ ကြ်န္မယံုၾကည္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ကြ်န္မတုန္းကလည္း ဒီလိုပဲ တရားစြဲခဲ႔တာေပါ့ေနာ္။ တရားစြဲခဲ႔ေတာ႔ ဘယ္လိုျဖစ္လဲဆိုရင္ တရားစြဲလို႔ ကိုယ္က လက္ထိလက္ေရာက္ ဒီခိုးတဲ႔အေခြကို ေတြ႔လို႔ရွိလို႔ရွိရင္ တရားရံုးမွာသြားျပီးေတာ႔ အမႈရင္ဆိုင္ရပါတယ္။ ရင္ဆိုင္တဲ႔အခါက်လို႔ရွိရင္ ကိုယ္ႏိုင္လို႔ရွိရင္ ဟုိဘက္က ေလ်ာ္ေၾကးေပးတာကလြဲျပီးေတာ႔ ဘာမွ တျခားမျဖစ္ခဲ႔ပါဘူး။ ဒါလည္းပဲ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ပဲလိုက္ရတာ။ ဟို... ဥပေဒအရက်တဲ႔အခါက်ေတာ႔ ဆုိရွယ္လစ္ေခတ္ၾကီးမွာေတာင္မွ (ရယ္လ်က္) မာမာေအးရဲ႕ လုပ္အားပါေသာ္လည္းတဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ႔ ဥပေဒမရွိတဲ႔အတြက္ဆိုျပီး တရားေသလႊတ္လိုက္ပါတယ္ဆိုေတာ႔ ကြ်န္မ ဘာမွလုပ္လို႔မရလုိက္ဘူး။ ၃ႏွစ္ၾကီးမ်ားေတာင္မွ အခ်ိန္ေတြကုန္တယ္၊ လူမုန္းခံရတယ္။ အို.. ျပႆနာေတြအမ်ိဳးစံု သက္ေသသက္ကာရေတြနဲ႔ စုျပီးတင္ျပတာေတာင္မွပဲ အဲလိုျဖစ္သြားပါတယ္။ အဲေတာ႔ အခုလည္း ဒါေၾကာင့္ကြ်န္မက ႏိုင္ငံေတာ္ကေနျပီး ျပဌာန္းေပးမွ ဒီကိစၥက ျငိမ္းမယ္႔ကိစၥလို႔ အမွန္တကယ္ေျပာတာပါ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဟုတ္ကဲ႔။ ခိုးကူးေခြကိစၥေတြျပီးေတာ႔ ခုန Creativity ေပါ႔။ လူငယ္ေတြ ဘယ္ေလာက္တီထြင္တဲ႔စြမ္းအားရွိလဲ၊ လြတ္လပ္လဲေပါ႔။ ဘာလို႔ဆိုေတာ႔ ၾကားေနတာက ဒီဟာ.. Censor တို႔ဘာတို႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတြဘာေတြကလည္း ယူရတယ္မဟုတ္လား။
မာမာေအး - ဟုတ္ပါတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အဲေတာ့ အနဂၢတို႔အေနနဲ႔ ဟို ကိုယ္တီထြင္ၾကံဆသေလာက္ရလား။ ေနာက္ျပီးေတာ့ ဒီယဥ္ေက်းမႈ တံတိုင္းၾကီးေတြကလည္းရွိေတာ့ ဟုတ္လား ဒါဆိုရင္ေတာ့ သရုပ္ပ်က္တယ္ မပ်က္ဘူး အဲ့လိုလည္း အမ်ိဳးမ်ဳိး အျငင္းပြားၾကတယ္ေလ ။ အဲ့ဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေကာ နည္းနည္း အနဂၢေဆြးေႏြးေပးပါဦး။
အနဂၢ - ကြ်န္ေတာ့္အေနနဲ႔ကေတာ့ အဲ့လုိမ်ိဳး ဟို စကားတစ္ခုကို ဥပမာေပးျပီး အေျခခံရမယ္ဆိုရင္ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ ေန႔တိုင္းျဖစ္စဥ္ကေန အကုန္လံုးျဖစ္ျပီးေတာ့မွ ေနာက္ထပ္တည္လာတဲ့ဥစၥာကို ယဥ္ေက်းမႈလို႕ အကုန္သတ္မွတ္ၾကရတာကိုး။ ဒီေန႕ ျဖစ္စဥ္ျဖစ္စဥ္ေတြ အားလံုးေပါင္းျပီးေတာ့မွ အေကာင္းေတြေကာ၊ အဆိုးေတြေကာ အကုန္ယူျပီးေတာ့ ယဥ္ေက်းမႈတစ္ခုဆိုတာျဖစ္ထြန္းတဲ႔ဟာကိုး။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဂီတကလည္း ယဥ္ေက်းမႈထဲက... ျဖစ္စဥ္ထဲကတစ္ခုပါပဲ။ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုဆိုေတာ့ ဒီေန႕ျဖစ္တဲ့ဟာကို ယဥ္ေက်းမႈနဲ႕မကိုက္ညီဘူးလို႔ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေျပာလို႔ေတာ့မရပါဘူး။ ဘာလို႕လည္းဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔လည္း ဗမာျပည္မွာေနတဲ့ ဗမာလူမ်ိဳးေတြ ဗမာအမ်ိဳးသားေတြပဲ ျဖစ္ၾကတယ္ေပါ့။ အဲဒါေၾကာင့္ ဆိုတဲ့သီခ်င္းေတြကလည္း ျမန္မာသီခ်င္းေတြပဲ ဆိုၾကတယ္။ ျပီးေတာ့ ျပန္ေဖ်ာ္ေျဖတဲ့ဟာေတြကလည္း ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြပဲ ျပန္ေဖ်ာ္ေျဖတယ္။ ဒါမ်ိဳးေတြ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဟို.. ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔မကိုက္ညီဘူးဘာဘူး ဆိုတာကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႕လည္း တခါတခါက်ရင္ .. ကြ်န္ေတာ္တို႔ စစေပၚလာခ်င္း အခ်ိန္တုန္းကလည္း ၾကားရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုခ်ိန္ကေတာ့ ကေလးေတြအကုန္လံုးက တျပည္လံုးလည္း တစ္ႏိုင္ငံလံုးလည္း Rap ေတြ Hip Hop ေတြ ဒါေတြအကုန္လံုးပဲ ျဖစ္သြားေတာ့ ဒီအသံေလးေတြေတာ့ နည္းနည္းျငိမ္သြားတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္လည္း တခ်ိဳ႕ဥစၥာေတြက်ေတာ့ေပါ႔ေနာ္ တစ္ဖက္ပိတ္အေတြးနဲ႕ေတြးမယ္ဆိုရင္ေတာ႔ ဘယ္ဥစၥာမွ ေအာင္ျမင္မွာမဟုတ္ပါဘူး ။ တစ္ေယာက္တည္းပဲၾကိတ္ျပီးေတာ့ တစ္ဖတ္ပိတ္အေတြးေတြနဲ႔ပဲ ေတြးေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါေတြအကုန္လံုးက လြတ္ေျမာက္ႏိုင္မယ္မထင္ဘူး။ ျပီးေတာ့ဒီ Creativity ဆိုတဲ့ဟာကလည္း တစ္ဘက္ပိတ္အေတြးနဲ႕ေတြးမယ္ဆိုရင္ Creativity ဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္ကို တပ္စရာကိုမလိုေတာ့ဘူး။ အဲ့ဒါေၾကာင့္မို႔.. ကြ်န္ေတာ္တို႔က Creativity ကို ျမင္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ အခုေလာေလာလတ္လတ္ကေတာ့ ကေလးေတြအကုန္လံုးကေတာ့ အရမ္းကို အားကိုးအားထားစရာပံုစံေတြေတာ့ ျမင္ေနရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရွ႕ေလွ်ာက္မွာ သူတို႔ဒီလမ္းေၾကာင္းေပၚကို ေရာက္မေရာက္ဆိုတာကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေစာင့္ၾကည့္ရမွာေပါ႔။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဟုတ္ကဲ႔။ ယဥ္ေက်းမႈက႑ကေတာ့ အင္မတန္က်ယ္တာေပါ႔ေနာ္။ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းကလည္းေျပာင္းလာတာ ကြၽန္ေတာ္တို႕က ႏွစ္ ၂၀ အတြင္း ေဘာင္သတ္ထားတာဆိုေတာ့ ခုနက အနဂၢေျပာခဲ့တဲ့ကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႕ မမေအးရဲ႕အျမင္ေျပာပါဦး။
မာမာေအး - ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာကေတာ့ က်ယ္ျပန္႔လြန္းပါတယ္။ ကိုယ္႔ယဥ္က်းမႈဆိုတာကေတာ့ ကိုယ္႔ယဥ္ေက်းမႈကေတာ႔ ရွိကိုရွိတာကိုး။ ျမန္မာ႔ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ဟာေတြကို မဆန္႔က်င္ေအာင္လုပ္ဖို႔ကိုေတာ့ျဖင့္ ကေလးေတြက စဥ္းစားရမွာေပါ႔။ ေခတ္ၾကီးတိုးတက္တာကိုခ်ည္းပဲၾကည့္ျပီးေတာ႔ ကိုယ့္ယဥ္ေက်းမႈကို ဖ်က္ဆီးတာမ်ိဳး မျဖစ္လာေအာင္လို႔ေတာ့ ၾကိဳးစားသင့္ပါတယ္။ ဒါကိုပဲ အန္တီတို႔ကေျပာခ်င္တာပါ။ ကိုယ့္ယဥ္ေက်းမႈေလးကိုလည္း သူ႕ဘာသူရွိတဲ႕အတိုင္းကိုလည္းပဲ သူ႔ဟာသူမပ်က္သြားရေအာင္လို႔ပဲ ထားခဲ့ၾကပါ။ ဒီေရွ႕သြားလာမယ္႔ ယဥ္ေက်းမႈေတြက်လို႕ရွိရင္လည္း ျဖစ္ႏုိင္သမွ်ေတာ႔ကိုယ့္လူမ်ိဳးရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈကို မထိခိုက္ေအာင္လို႔ ျဖစ္ႏိုင္သမွ်၊ တတ္ႏိုင္သမွ် ေစာင့္ေရွာက္ေပးၾကပါလို႕ ဒါပဲ ေျပာဖို႕ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိုးတက္လာတာကို မတိုးတက္ပါနဲ႔လုိ႔လည္း ေျပာလို႔မရဘူး။ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းကိုလည္း တားလို႔မရႏိုင္ဘူး။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဒီ ႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္မွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ျပန္ျပီးေတာ့ သံုးသပ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီအရုိးအသားလို႔ေခၚတဲ့သီခ်င္းၾကီးကေတာ့ ေရွးတုန္းကလည္းကေတာက္ေလွ်ာက္ သမားစဥ္ထိန္းလာတာေပါ႔ေနာ္။ ဒါေတြကေတာ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြက အတိအက်ရွိျပီးသား။ ေနာ္.. အဲ႔ဒါေတြကို ဒီ Music နဲ႕ beat ေတြဘာေတြ ျပင္တာကိုလည္း စမ္းသပ္ခဲ့ၾကျပီ။ ေနာက္ အခုဒီ ေရာသမေမႊတို႔ဘာတို႔ ေခတ္ေတြလည္း ျဖစ္လာၾကျပီေပါ႔။ ဒါေပမယ္႔လို႔ ဒီျမန္မာရုိးရာဂီတနဲ႕ ေခတ္ေပၚဂီတႏွစ္ပိုင္းမွာ ျမန္မာ့ရုိးရာဂီတကို လူငယ္ေတြက ဘယ္ေလာက္စြဲစြဲျမဲျမဲ လုပ္ၾကေသးလဲ။ စိတ္၀င္စားမႈရွိေသးလား။
အနဂၢ - အဲ့ဥစၥာကေတာ့ ကြ်န္ေတာ့္အျမင္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကေတာ့ လက္လွမ္းမမွီတာကေတာ့ အမွန္ပါ။ ဒါ အမွန္ဆံုးဝင္ခံရရင္ေတာ႔။ ဒါေပမယ္႔ လက္လွမ္းမွီတဲ႔အခ်ိန္မွာ ၾကားသင့္သေလာက္ သိသင့္သေလာက္ တခါတေလက်ရင္ ေရဒီယိုကေန ျပန္ဖြင့္ျပတဲ႔ဟာေတြဘာေတြဆိုရင္လည္း ကိုယ္ကလိုက္ျပီးေတာ႔ သေဘာက်တာေတာ႔အမွန္ပဲ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ႔ ဒါ.. ေၾသာ္.. ကိုယ္႔ႏိုင္ငံမွာ ကိုယ္႔ႏိုင္ငံဂီတရွိတယ္။ ကိုယ္႔ႏိုင္ငံရဲ႕ ဂုဏ္အရည္အေသြးက တစ္ခုရွိတယ္ဆိုတာ ဒါေတာ႔သိရတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ေနာက္တစ္ခုက ယဥ္ေက်းမႈ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုေပါင္းတယ္ဆိုတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အဲ႔လို တစ္ခုကိုအသစ္ထပ္လုပ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ဆိုတာ.. အဲ႔ဥစၥာကိုေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔က မေကာင္းမျမင္ဘူး။ ဘာလို႔ဆိုေတာ႔ အေကာင္းပဲျမင္တယ္.. ဟို.. ကမၻာမွာေတာင္မွ အျဖဴနဲ႔အမည္း အရင္တုန္းကမတည္႔ၾကဘူး။ ဒါေပမယ္႔ အျဖဴနဲ႔အမည္း တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္တဲ႔ အခ်ိန္မွာဆိုရင္လည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ပဲ ျမင္ၾကရတယ္ဆိုရင္လည္း.. ဒါမ်ိဳးကိုေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လက္ခံရမွာပဲ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ႔ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ေပါင္းတဲ႔ဥစၥာကိုေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ မေကာင္းမျမင္တာေတာ႔မျဖစ္ဘူး။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - မမေအးကေရာ အဲဒါကိုဘယ္လိုျမင္လဲ။
မာမာေအး - ေၾသာ္.. လူၾကီးျဖစ္ျဖစ္၊ ကေလးျဖစ္ျဖစ္ ေခတ္သစ္ျဖစ္ျဖစ္၊ ေခတ္ေဟာင္းျဖစ္ျဖစ္ အကုန္လံုးကေပါင္းစည္းျပီးသြားရင္ေတာ႔ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။ ဒါ ျငိမ္းခ်မ္းေရးပဲေလ။ ေပါင္းစည္းတယ္ဆိုတာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးပဲ။ ကြ်န္မတို႔ ျငိမ္းခ်မ္းေရးသမားေတြပါ။ ဂီတသမားဆိုတာ အကုန္လံုးက ျငိမ္းခ်မ္းခ်င္ၾကတာခ်ည္းပဲ။ တစ္ခုေပါ႔။ ကိုယ္႔မွာရွိသင့္ရွိထိုက္တာ၊ ထိန္းသိမ္းသင့္ထိန္းသိမ္းထိုက္တာတစ္ပိုင္း။ ဟို.. ထိုးေဖာက္သင့္တဲ႔ ဟို.. ေရွ႕ေက်ာ္လႊားသင့္တဲ႔ ေက်ာ္လႊားရမွာကိုတစ္ပိုင္း။ ႏွစ္ပိုင္းဆိုတာကို ခြဲျပီးျမင္ဖို႔သင့္တယ္။ အဲ.. ေရာျပီးေတာ႔ နဂိုရွိတဲ႔ဟာေတြကို အခုက ဒါေတြျဖစ္လာလို႔ ဒီဟာေတြနဲ႔ ေရာပစ္ရမယ္္ဆိုတဲ႔ဟာၾကီးက်ေတာ႔လည္း သိပ္ေတာ႔မသင့္ေတာ္ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္ရွင္။ တခ်ိဳ႕သီခ်င္းေတြ ဟိုဟာ.. ေျပာင္းလဲႏိုင္ေပမယ္႔၊ တခ်ိဳ႕သီခ်င္းေတြက်ေတာ႔ မေျပာင္းလဲေကာင္းတဲ႔ဟာေတြက်လို႔ရွိရင္ မေျပာင္းလဲဘဲနဲ႔ သူ႔ဟာသူ အလွၾကည္႔ပဲထားထား ထားခဲ႔ပါလို႔ပဲ ကြ်န္မကေျပာခ်င္တာပါပဲ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - တစ္ဖက္က ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျပန္ၾကည္႔တဲ႔အခါမွာ ဒီ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းဆိုေပမယ္႔လို႔ မဟာဂီတရယ္ ေနာက္ျပီးေတာ႔ ခုန ေခတ္ေဟာင္းရယ္၊ ကာလေပၚရယ္၊ ေနာက္.. ေခတ္သစ္ ေမာ္ဒန္သီခ်င္းေတြေပါ႔ အဲ႔လိုျဖစ္လာျပီ ဒါ။ ႏွစ္၂၀ကိုပိုင္းလိုက္ရင္ေတာ့ အဲေလာက္အေဝးၾကီးေတာ႔ မေရာက္ဘူးေပါ႔။ အဲေတာ့ ဒီလုိျဖစ္လာတဲ႔အခါမွာေနာ္ ႏိုင္ငံေတာ္မူအေနနဲ႔ေရာ၊ သူတို႔ခ်မွတ္ျပီးေတာ႔ ဒါေတြေတာ႔မလုပ္ၾကနဲ႔၊ ဒါေတြေတာ႔လုပ္ၾကဆိုျပီးေတာ႔ ေျပာတာေတြ၊ အႏုပညာရွင္ေတြကို ပညာေပးတာေတြရွိလား။
အနဂၢ - အင္း.. ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာေတာ႔ မရွိပါဘူး။ ကြ်န္ေတာ္႔အေနနဲ႔ဆိုရင္ ပိုမရွိဘူးလို႔ေျပာရမယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္စလုပ္တည္းကိုက ကြ်န္ေတာ္က ဒီဘက္ Hip Hop Music တစ္မ်ိဳးတည္းကိုပဲ အေျခတည္ျပီး ကြ်န္ေတာ္လုပ္တယ္။ ျပီးေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္ တခါတခါက်ရင္ နည္းနည္းေလး အဲ႔လိုမ်ိဳး ဒိုးသံေလး၊ ဆိုင္းသံေလး နည္းနည္းယူတယ္ဆိုရင္လည္း ကြ်န္ေတာ္ ကိုယ္႔ထဲကို ယူသံုးတာပဲလုပ္တယ္။ ျပီးရင္ ဒီတိုင္းပဲ ကြ်န္ေတာ္နာမည္ေတာ႔မတပ္ဘူး။ ဒါေပမယ္႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကို အဲ႔လိုမ်ိဳးပညာေပးျပီးေတာ႔ ဟို.. ဒါမ်ိဳးမလုပ္ရဘူး၊ ဒါမ်ိဳးတားဆီးတာေတြ ဘာေတြကေတာ႔ ဘာမွမရွိဘူး။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ထိန္းသိမ္းတဲ႔အပိုင္းမွာေရာ တိုးတက္တာေတြရွိလား။ ဥပမာဆိုရင္ သူမ်ားႏိုင္ငံမွာဆို National Archives ဆိုတာေတြရွိတာေပါ႔ေနာ္။ ဘယ္ႏွစ္ခုနွစ္က ဘာသံစဥ္ေလးပဲျဖစ္ျဖစ္ ဟုတ္လား ရွာလို႔လြယ္တယ္ေလ Research အပိုင္းက။ အဲ႔လိုထိန္းသိမ္းဘက္ကေရာ တိုးတက္မႈရွိလား တိုင္းျပည္မွာေလ။
အနဂၢ - အကုန္လံုးအေနနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ျခံဳေျပာရရင္ေတာ႔ ကြၽန္ေတာ္႔စကား နည္းနည္းမွားရင္လည္း နည္းနည္းမွားသြားႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ္႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ပတ္သက္တဲ႔ အသိုင္းအဝိုင္းအေနနဲ႔ဆိုရင္ေတာ႔ အကုန္လံုးကေတာ႔စုၾကတယ္။ လက္လွမ္းမီသေလာက္စုၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕ဥစၥာေတြကလည္း ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာမရွိဘူး၊ တခ်ိဳ႕ဥစၥာက်ေတာ႔လည္း တကယ့္ ဒီ ဓါတ္ျပားအေဟာင္းေတြ၊ သိမ္းထားတဲ႔လူေတြဆီမွာပဲရွိတယ္။ ဥပမာေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဦးဘသိန္းစတူရီယိုမွာရွိတဲ႔ဟာဆို ဒါဆိုလို႔ရွိရင္ သြားျပီးေတာ့ ေတာင္းကူးမွပဲရတဲ့ ဟာမ်ိဳးေတြဆိုေတာ့ အဲလိုမ်ိဳးပံုစံမ်ိဳးေတြေတာ႔ ရွိေတာ့ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူငယ္ေတြအျမင္မွာက်ေတာ႔ ဒီ Globalization ျဖစ္လာတဲ႔အေပၚမွာက်ေတာ႔ ကိုယ္႔ရဲ႕ယဥ္ေက်းမႈပံုစံကိုေတာ႔ တစ္မ်ိဳးျမင္လာတာကေတာ႔ ဒါ ကြ်န္ေတာ္ျမင္ေနရတယ္။ တခ်ိဳ႕ဥစၥာက်ေတာ႔လည္း ကိုယ္႔ဂီတကို ကိုယ္က အဲ႔ေလာက္ထိ အေလးမေပးႏိုင္ဘူး၊ အေလးမထားႏိုင္ဘူး။ ျပီးေတာ႔လည္း ဒီဂီတနဲ႔ပတ္သက္ျပီးေတာ႔ အဲ႔လိုမ်ိဳး သီခ်င္းအသစ္ေတြ Creationေတြ၊ ျမန္မာသံစဥ္ေတြ Creation လုပ္မယ္႔ဟာေတြလည္း ေပ်ာက္ေနၾကတယ္။ လူၾကီးေတြမွာေတာ႔ Creation လုပ္ေနၾကဆဲပဲ။ ဒါေပမယ္႔ လူငယ္ေတြမွာက်ေတာ႔ ဒါကို မလုပ္ၾကေသးဘူး။ ဒါကိုေတာ႔ သိပ္ျပီးေတာ႔အားမရဘူး ကြၽန္ေတာ္ကေတာ႔။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဟုတ္။ မမေအးက ေျပာျပေပးပါဦး။ ဒါ လူငယ္နဲ႔လူၾကီးထဲမွာ ေပါင္းစပ္ရင္ အခုထိန္းသိမ္းတဲ႔အပိုင္းနဲ႔ စုေဆာင္းသိုမွီးတာ။ မမေအးလည္း ဒါေတြ Research လုပ္ဖူးတယ္ေလ။
မာမာေအး - ကြၽန္မက နဂိုကေပါ႔ေနာ္ ဒီ ေခတ္က တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေျပာင္းလဲလာလို႔ရွိရင္ လူေတြကလည္း စိတ္ကေျပာင္းလဲၾကတာပါပဲ။ အဲေတာ႔ လူငယ္ဆိုတာကေတာ႔ ေရွ႕က တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ဟို.. ထြန္းကားလာတဲ႔ဟာေတြက တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေဝးေဝးလာမွာကိုး။ ေဝးေဝးလာလို႔ရွိရင္ လက္လွမ္းမမွီရင္ သူ႔အလိုလိုကလည္းပဲ ေပ်ာက္သြားႏိုင္တာပဲ။ ေမ႔သြားႏိုင္တာပဲေလ။ အဲ႔ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ မေမ႔ေအာင္ဆိုျပီးေတာ႔ ကြၽန္မတို႔က်ေတာ႔ ကိုယ္႔ရဲ႕ေရွ႕ကေနျပီးေတာ႔ ထြန္းကားလာတဲ႔သီခ်င္းေတြကို ျပန္ဆိုခဲ႔တာ ကြၽန္မ။ ေနာက္တစ္ေယာက္ ေနာက္တစ္ေယာက္က ဆက္ျပီးေတာ့ ဆိုျပီးေတာ႔ထားခဲ႔မွ သို႔မဟုတ္ ထိန္းသိမ္းသြားေပးမွ သန္႔စင္ေပးခဲ႔မွ ေနာင္လာေနာက္သားမ်ားက ဒီဥစၥာ ဒီမွာရွိပါလား ဒါေတြရွိခဲ႔တယ္ဆိုတာေလးကို သူတို႔ ဟို ဖန္ေပါင္းေခ်ာင္ထဲပဲထည္႔ျပီး သိမ္းထားသိမ္းထားေပါ႔ဗ်ာ။ ကြ်န္ေတာ္ကအဲ႔လို မွတ္တမ္းက်န္ခဲ႔ေအာင္ ဆိုထားခဲ႔တာ။ ဆိုထားခဲ႔ေတာ႔ ကြ်န္မတုိ႔ဒီေနာက္မွာက်ေတာ႔လည္း ျမန္မာသံဂီတပိုင္းက်တဲ႔အခါက်ေတာ႔ ကြၽန္မတို႔ဆိုခဲ႔တာေတြ၊ ကြ်န္မတို႔ကေနျပီး အေရွ႕ကဆိုထားခဲ႔တဲ႔ အစ္မၾကီးေတြ၊ အေဒၚၾကီးေတြရဲ႕သီခ်င္းေတြကို လက္ဆင့္သြားတာ။ အခုလည္းပဲ ဆက္ဆက္ျပီးေတာ႔ ဆိုထားခဲ႔တာ ဒါ ေခတ္ကိုဆြဲျပီးေတာ႔ သီခ်င္းေတြကိုယူသြားတာလို႔ အဲ႔လိုပဲ ကြၽန္မ အဲ႔လိုပဲခံစားရတာေပါ႔ေနာ္။ အခုေခတ္က်ေတာ႔ ေခတ္ေပၚကေလးေတြက်တဲ႔အခါက်ေတာ႔ သူတို႔ကတိုးတက္ဖို႔ကို ေရွ႕ကိုပဲၾကည္႔တာကိုး။ အဲ႔ေတာ႔ ေနာက္ကဟာေလးေတြလည္း ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ သတိမေမ႔နဲ႔။ သူခုနက စုတယ္လို႔ေျပာလို႔ ကြၽန္မဝမ္းသာပါတယ္။ ဟို.. တခ်ိဳ႕သီခ်င္းေတြက်ေတာ႔လည္း ဟို.. မရွိႏိုင္ဘူးေလ။ ဘာလို႔ဆိုေတာ႔ Quality က တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ က်ကုန္တာတို႔၊ အခုေခတ္မွာ မသံုးေတာ႔လို႔မို႔လို႔ ဟို.. ေပ်ာက္ပ်က္သြားတာတို႔၊ ဒီ ဆိုင္ေတြဘာေတြဆိုတာကလည္း သိမ္းစရာဘယ္ရွိမွာလဲ။ သူတို႔သည္ ဂီတသမားမွမဟုတ္တာေလ။ ကြ်န္မတို႔ရဲ႕ဂီတေတြကို ျပည္သူလူထုဆီကို သူတုိ႔က ျဖန္႔ျဖဴးေပးတဲ႔ သူ...
အနဂၢ - အဓိကကေတာ႔ ဆိုင္ေတြ။ ကူးေပးမယ္႔ဆိုင္ေတြမရွိတာပါ။
မာမာေအး - ကူးေပးတဲ႔ ဆိုင္ေတြကလည္း အကုန္လံုးေပ်ာက္ပ်က္သြားတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ေပ်ာက္ပ်က္သြားလဲဆိုတာကလည္း အဲ႔လိုေပါ႔ေနာ္ တျဖည္းျဖည္း စီးပြားေရးမွာ ႏြယ္ယွက္ႏြယ္ယွက္လာၾကရင္းနဲ႔ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ပဲအသံသြင္းမယ္၊ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ပဲထုတ္လုပ္မယ္၊ ကိုယ္႔ဟာကိုယ္ပဲေရာင္းစားမယ္ ဆိုတဲ႔ပံုစံမ်ိဳးေတြ ျဖစ္လာတဲ႔အတြက္ေၾကာင့္ ဒီေလာကၾကီးက ပ်က္သြားတာ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ကိုင္း။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေျပာတာေတြက ေတာ္ေတာ္က်ယ္ျပန္႔သြားျပီ။ ခုနတုန္းက တီထြင္ဆန္းသစ္မႈဘက္ကိုပဲ ျပန္လွည္႔မယ္ဆိုရင္ ဟို.. မမေအးက ျပန္ဆိုဆိုတာက ဒီ.. ေကာင္းတဲ႔အပိုင္းက ေျပာသြားတာေပါ႔။ တခ်ိဳ႕ကလည္း တီထြင္မႈေတြမရွိဘဲနဲ႔ ခု ေခတ္ေပၚေတးေတြကလည္း သံစဥ္ေတြျပန္ကူးတာတို႔၊ ျပန္ဆိုတာတို႔ခ်ည္းပဲမ်ားေနတယ္တဲ႔။ အဲ႔ဒီဟာေရာဟုတ္လား။ ဘာေၾကာင့္မို႔လဲ။ ေစ်းကြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔လား။ တီထြင္ၾကံဆမႈေတြ အားနည္းသြားတာလား အနဂၢေရ။
အနဂၢ - အင္း.. ပထမဦးဆံုးအခ်က္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ထုတ္လုပ္သူေတြက ဒီသီခ်င္းေတြက လူသိထားျပီးသားဆိုျပီး ျပန္ဆိုခိုင္းတယ္။ ဒါ ပထမဦးဆံုးအခ်က္ ထုတ္လုပ္သူေတြ။ ဒုတိယတစ္ခ်က္က ထုတ္လုပ္သူေတြ ဆိုခိုင္းတဲ႔အတိုင္းကို အဆိုေတာ္ေတြက ျပန္ဆိုတယ္။ အဲ႔ႏွစ္ခ်က္မွာတင္ပဲ ေတာ္ေတာ္ၾကီးကို လည္ပတ္ေနၾကတယ္။ အဲ႔ဒါကို ကြ်န္ေတာ္တို႔မၾကံဳရဘူးဆိုရင္ အဲ႔ဒါကို ၁၅ႏွစ္ေလာက္ဆက္တိုက္ၾကံဳလာခဲ႔ရတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အဲ႔ေတာ႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ တီထြင္မႈေတြရွိမယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုသီခ်င္းမ်ိဳးေတြ.. တစ္ပုဒ္ေလာက္ ဟဲျပပါလား။ ဒီမွာကေတာ့ တခ်ိဳ႕ဆိုတာေတြကေလ ဟို.. ၾကည္႔လို႔ေတာ႔ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဘာင္းဘီကိုင္ကိုင္ျပီးေတာ႔ ဆိုတာေလးေတြ ဘာေလးေတြက်ေတာ႔ မ်က္စိထဲမွာတစ္မ်ိဳးၾကီးပဲ။ အဲဒါေတြကလည္းဟိုမွာ ဒီလိုပဲအတုခိုးၾကတာပဲထင္တယ္။ ဟုတ္လား။
အနဂၢ - ကိုယ္ ျမန္မာျဖစ္မႈကို ကိုယ္႔ဟာကိုယ္မေဖာ္ထုတ္ရဲတဲ႔လူေတြနဲ႔လည္းဆိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ကိုယ္ ျမန္မာျဖစ္မႈကို ျမန္မာျဖစ္ေၾကာင္း ျပရမယ္႔စိတ္ အဲလိုမ်ိဳး သူတို႔မွာ .. ဟို.. ေနာက္တစ္ခုက Bud သီးမပြင့္တာေပါ႔ေနာ္။ မီးတစ္ခ်က္မလင္းတာ။ အဲ႔လိုမ်ိဳးေတြနဲ႔လည္းဆိုင္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ကေတာ့ ၿမန္မာၿဖစ္ေၾကာင္းကုိ ၿမန္မာလုိပဲ ၿပန္လုပ္ၿပပါ။ အဲလုိမ်ိဳးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔စိတ္ထဲမွာ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ့္ေအာက္မွာလုိက္လာမယ့္ အဲလုိကေလးေတြ ညီငယ္ေတြညီမငယ္ေတြ အဲလိုေတြ ဘယ္လုိပဲၿဖစ္ၿဖစ္ သူတုိ႔ကုိလည္း ကုိယ္ၿမန္မာၿဖစ္ေၾကာင္းကုိပဲ ၿမန္မာပံုစံနဲ႔ ဆုိလုိ႔ရပါတယ္ဆုိတာ ဘယ္ဂီတမဆုိ ၿမန္မာပံုစံနဲ႔ ဆုိလုိ႔ရတယ္ဆုိတာလည္း ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ၿဖစ္ေစခ်င္ေသးတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဘယ္ဟာကုိ ၿမန္မာေတြ သိလုိ႔ရေအာင္ ၿမန္မာမႈၿပဳၿပီး ဆုိၾကလဲေနာ္။
မာမာေအး - (ရယ္လ်က္) ကြၽန္မမွာ အခက္အခဲရွိတယ္ရွင့္။ အဲဒါဘာလဲဆုိေတာ့ အခုေနာက္ကေလးေတြဆုိတဲ့ Rap တုိ႔ Hip Hop တုိ႔ေပါ့ေနာ္။ စာသားကုိ ပီေအာင္မဆုိၾကတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ကြၽန္မဘာလုိက္ဆုိရမွန္းမသိ ၿဖစ္တဲ့ ဒုကၡတစ္ခုကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ၾကီးပါတယ္။ ဗမာသီခ်င္းကုိ ဗမာလုိ ဘာသာၿပန္ၿပီးေတာ့မွ ကြၽန္မနားေထာင္ရမလုိၿဖစ္ေနတယ္။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ကြၽန္မတုိ႔ေခတ္ကေတာ့ စကားလံုးပီသမွ စားေပါင္ပ့ဲမွဆုိတဲ့စကားလံုးကုိ ကြၽန္မတုိ႔ ဂီတေလာကမွာ သိပ္သံုးတာရွင့္။ အခုေခတ္ကေလးေတြက ဘာသံမွကုိ မရွိေတာ့ဘူး။ ဘယ္ group တစ္ခုလည္း မသိေတာ့ဘူး။ ဒါကေတာ့ ဗမာ့ကိစၥဆုိေတာ့ သူတုိ႔ေတြလည္း ကြၽန္မ အၿပစ္မေၿပာပါဘူး။ ဒါကလည္း ေလ့လာတဲ့လူေတြအဖုိ႔မွာသာ သိတာကုိရွင္။ အဲဒီေတာ့ ဗမာစာလံုးကုိ ဗမာတစ္ေယာက္ကေနၿပီးေတာ့ ေတာ္ေတာ္ကုိ နားေထာင္ယူရတယ္ဆုိတဲ့အပုိင္းေတာ့ ေရာက္ေနတာပဲ။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ဘယ္ဟာေလးေတာ့ၿဖင့္ ၿမန္မာနားနဲ႔နီးေအာင္ လုပ္ထားတယ္ဆုိတာ...
အနဂၢ - ၿမန္မာေတြ အကုန္လံုး Hip Hop ကုိ စၾကားဖူးတဲ့ သီခ်င္းတစ္ပုဒ္ကုိပဲ ကြၽန္ေတာ္ဆုိၿပပါမယ္။ အဲဒီသီခ်င္းက ~~အကုန္လံုးထၾက အကုန္လံုးထက တစ္ခ်ိဳ႕ေတြကမုန္း တစ္ခ်ိဳ႕ေတြကၿပံဳး နားေထာင္ၿပီး မင္းတုိ႔ေ၀ဖန္ေပးၾကဦး~~ အဲဒီသီခ်င္းနဲ႔ ဒီဗမာႏုိင္ငံကုိ Hip Hop ဆုိတာ စသိသြားတာပါ။ အဲဒါေၾကာင့္မုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ အဲဒီသီခ်င္းဆုိၿပတာပဲ ပုိေကာင္းမယ္လုိ႔ပဲထင္ပါတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - မမေအးေရာ ခံစားၾကည့္ပါဦး။
မာမာေအး - ကြၽန္မ သူ႔ဆီမွာ အခုေလာေလာဆယ္ ၾကားလုိက္တာ သူက ဟုိ...ဘယ္လုိေခၚမလဲ ဗမာသီခ်င္းေတြလုိေပါ့ေနာ္ melody ကုိ တက္လုိက္က်လုိက္ ဆင္းလုိက္တက္လုိက္ သိပ္မလုပ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္လုိ႔ ဘာမွာသြားၿပီးေတာ့ ကြၽန္မေတြ႔လဲဆုိေတာ့ ေနာက္ဆံုးအက်ေတြမွာ သူက ကာရန္ကုိ အမိယူထားတယ္။ အဲဒါကုိ သြားေတြ႔တာပါပဲ။ အဲဒါ ကာရန္ေလာကေလးေတာ့ မေပ်ာက္ေသးဘူးဆုိေတာ့ ေတာ္ေသးတာေပါ့ရွင္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - လက္ရွိ ႏွစ္ ၂၀ကာလေလာက္ေလးကုိပဲ ၾကည့္ရင္ ၿမန္မာ့ဂီတမွာ ေရစီးေၾကာင္းၾကီးက တုိးတက္ေနသလား ဒါမွမဟုတ္ က်ဆင္းေနသလား။ အဲဒါေတာ့ သံုးသပ္ၿပေပးပါလား အနဂၢ။
အနဂၢ - တီထြင္မႈပုိင္းအရဆုိရင္ေတာ့ ဘယ္အခ်ိန္မွ မညံ့ခဲ့ပါဘူး။ အကုန္လံုးက သူ႔အခ်ိန္နဲ႔သူ အငုိက္မိသြားလဲ ၿပန္တက္လာၾကတာခ်ည္းပဲ။ အကုန္လံုးက အခ်ိန္ ဆယ္ႏွစ္တာ ဆယ္ႏွစ္တာ ဆယ္ႏွစ္တာကာလအခ်ိန္ ဒါမ်ိဳးပဲ ၿပန္တက္ေနၾကတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ထုတ္လုပ္မႈအပိုင္းမွာကေတာ့ အခု ဒီလုိမ်ိဳး ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဒီဘက္ ၁၀ႏွစ္အတြင္းမွာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ၾကီးကုိ ခံေနရပါတယ္ ခုိးကူးဒဏ္က...
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - အႏုပညာသည္ေတြရဲ႕ ဘ၀ေပါ့ေနာ္ သူတုိ႔ရပ္တည္မႈ စား၀တ္ေနေရး အဲေတာ့ ဒါေတြဟာ ဘယ္လုိေၿဖရွင္းမလဲ ဒီကအေတြ႔အၾကံဳနဲ႔ ဘယ္သူ႔မွာ တာ၀န္ရွိလဲ အဲဒါေလးကုိ နိဂံုးခ်ဳပ္သံုးသပ္ေပးပါ။
မာမာေအး - နဂုိတုန္းကေတာ့ ဒါ ဂီတဆုိတာ ၀ါသနာပါလုိ႔ လုပ္လာရင္းနဲ႔ အေဆာက္အအံုၾကီးလုိ ၿဖစ္လာတာပါပဲ။ အဲေတာ့ အခုက်တဲ့အခါက်ေတာ့ တကယ့္ကုိ ေဈးကြက္စီးပြားေရးၾကီးအေနနဲ႔ကုိပဲ လုပ္ကုိင္လာၾကတာကုိ ကြၽန္မတုိ႔ ၿမင္ေနရပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕မိဘေတြဆိုလုိ႔ရွိလုိ႔ရွိရင္ တစ္ၿခားေနရာကေနၿပီးေတာ့ တက္လမ္းယူမယ့္အစား ၿမန္ၿမန္နာမည္ၾကီးၿပီး ၿမန္ၿမန္ေငြၿပန္ၿဖစ္တဲ့ဟာမ်ိဳးကုိ စဥ္းစားမိၿပီးေတာ့ ကြၽန္မတုိ႔လုိင္းထဲကုိ ၀ါသနာပါတဲ့လူေရာ မပါတဲ့လူေရာ လုပ္စားခ်င္တဲ့လူေရာ ၀ါသနာရွင္ေရာ အကုန္လံုးေရာၿပဳန္းၿပီး လုပ္ေနၾကတဲ့အခ်ိန္ ၿဖစ္ေနတယ္။ ၿဖစ္ေနေတာ့ ဘယ္သူက အစစ္လဲ ဘယ္သူက အတုလဲကုိ ကြၽန္မတို႔လည္း မခြဲၿခားႏုိင္ေတာ့ပါဘူး။ အဲဒီေတာ့ ၿဖစ္ႏုိင္လုိ႔ရွိရင္ ဥပေဒေတြက ေသခ်ာေပါ့ေနာ္ ႏုိင္ငံေတာ္ကပဲ တိက်စြာ ခ်မွတ္ေပးမွပဲ ဒီကိစၥၾကီးက ၿပီးမယ္လုိ႔ ကြၽန္မသံုးသပ္ပါတယ္။
ဦးေမာင္ေမာင္သန္း - ေသာတရွင္မ်ားခင္ဗ်ာ အႏွစ္၂၀အတြင္း ၿမန္မာ့ဂီတေရစီးေၾကာင္းမွာ အနိမ့္အၿမင့္ အေၿပာင္းအလဲေတြအမ်ားၾကီး ၿဖတ္သန္းခဲ့ရေပမယ့္လုိ႔ ေခတ္ေပၚေတးေတြ ဘယ္လုိပဲေၿပာင္းေၿပာင္း ရုိးရာကုိေတာ့ မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းဖုိ႔ လူၾကီးေတြေရာ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြမွာပါ တာ၀န္ရွိတယ္လုိ႔ ယူဆမိေၾကာင္း စီစဥ္တင္ဆက္လုိက္ရပါတယ္ခင္ဗ်ာ။
အသံနဲ႔ ဒီေဆြးေႏြးတာေလးကို နားေထာင္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့
Credit goes to BBC
MYMC
Written by Number1Princess, Craton, Juliet
Audio by Amedeo
Graphics by Mahuyar
Management by Juliet
